Tunel a budżet miasta. Ile naprawdę zapłaci Puszczykowo i czy nas na to stać?

Przejazd w ciągu ul. Dworcowej zakwalifikował się do II etapu programu PKP PLK - z 12. pozycją na liście podstawowej według oficjalnej listy rankingowej PLK. Od tego momentu rozmowa o tunelu przestaje być rozmową o wygodzie i bezpieczeństwie, a staje się rozmową o pieniądzach: ile zapłaci miasto, kiedy i czy budżet to udźwignie.

Wydatek tej skali to dla dziewięciotysięcznego miasta poważna decyzja i zasługuje na rzetelną, liczbową analizę. Opieramy się na dokumentach: uchwałach Rady Powiatu w Poznaniu, uchwałach budżetowych i Wieloletniej Prognozie Finansowej Puszczykowa, protokołach sesji Rady Miasta, opiniach Regionalnej Izby Obrachunkowej oraz danych Ministerstwa Finansów i GUS o finansach porównywanych gmin.

Ile kosztuje tunel i ile zapłaci miasto

W lipcu mogliśmy oprzeć się tylko na doniesieniach prasowych (GMP): ok. 40 mln zł kosztu i ok. 13 mln zł udziału miasta. Dziś podział kosztów określa uchwała Rady Powiatu w Poznaniu w sprawie powierzenia Puszczykowu zarządzania drogą powiatową nr 2495P, czyli ul. Dworcową, na czas budowy (druk nr 421). Powiat przygotował ją na wniosek burmistrza Puszczykowa z 15 września 2026 r., a ten sam podział wpisał do swojej Wieloletniej Prognozy Finansowej (druk nr 412). Rada Powiatu przyjęła oba dokumenty jednogłośnie 30 września 2026 r. (relacja z sesji); uchwała w sprawie powierzenia ma numer XXVII/420/VII/2026. Te same kwoty i limity powtarza projekt uchwały Rady Miasta o przejęciu zadania od powiatu (druk nr 225), nad którym radni zagłosują 23 października. Oficjalna nazwa zadania to „Budowa wiaduktu kolejowego” - to obiekt, po którym tory przebiegają nad drogą, czyli dla kierowcy i pieszego właśnie tunel pod torami.

Skąd różnica między wcześniejszymi a obecnymi kwotami? Na sesji Rady Miasta 29 września 2026 r. Paweł Sobański, kierownik Referatu Gospodarki Komunalnej i Infrastruktury, wyjaśnił, że wcześniej, m.in. we wniosku do PKP PLK, podawano kwoty netto, a obecne są kwotami brutto, czyli z VAT. 2 października Urząd potwierdził to na piśmie w odpowiedzi na interpelację radnego Macieja Krzyżańskiego: rozbieżności „wynikają wyłącznie z metodologii księgowej, tj. porównywania wartości netto z wartościami brutto” (BIP). Widać to też w kosztorysie złożonym w programie PKP PLK, który urząd udostępnił w kwietniu w odpowiedzi na wcześniejszą interpelację tego samego radnego (BIP). Cały koszt to w nim 36,0 mln zł netto, czyli 44,3 mln zł brutto. Udział PKP PLK to 8,69 mln zł netto, czyli 10,69 mln zł brutto, co do złotówki tyle, ile w projekcie uchwały powiatu. Udział miasta to 13,7 mln zł netto, czyli 16,8 mln zł brutto. Kwota 44,5 mln zł obejmuje dodatkowo ok. 0,2 mln zł na program funkcjonalno-użytkowy, czyli dokument, na podstawie którego ogłasza się przetarg. Kosztorys zawiera też 10% rezerwy na nieprzewidziane wydatki. Wszystkie kwoty w tym tekście są kwotami brutto.

Najważniejsza liczba jest więc taka: ponad 60% kosztów tunelu, czyli 27,6 mln zł, pokrywają partnerzy spoza budżetu miasta. Udział powiatu nie jest przypadkowy - tunel powstanie w ciągu jego drogi i zastąpi przejazd, za który powiat jako zarządca odpowiada.

Wkład miasta nie jest jednorazowym wydatkiem. Projekt uchwały powiatu rozkłada finansowanie na lata 2027-2030 i określa, że w każdym roku powiat pokrywa połowę poniesionych wydatków na część drogową, do określonego limitu:

* Wydatki, przy których powiat wykorzysta w danym roku cały swój limit (limity roczne z § 2 uchwały).

Średnio daje to ok. 4,2 mln zł rocznie, ale wydatki nie rozkładają się równo: rosną razem z postępem robót, a najwięcej, ok. 8,1 mln zł, przypada na 2030 r. To typowy przebieg dużej budowy - i, jak pokazujemy niżej, wspólny dla wszystkich inwestycji Powiatu Poznańskiego w tym programie.

Mechanizm jest prosty. Na czas budowy, do 31 grudnia 2030 r., powiat powierza miastu zarządzanie ul. Dworcową. Miasto prowadzi inwestycję jako zarządca, a powiat co roku pokrywa połowę poniesionych wydatków. Dlatego w budżecie miasta wydatki na tunel są dwa razy wyższe niż sam wkład (np. 16,15 mln zł w 2030 r.), a zwrot od powiatu wpływa po stronie dochodów. Część kolejową PKP PLK płaci bezpośrednio wykonawcy, więc przez budżet miasta nie przechodzi. Po zakończeniu budowy część sfinansowana przez miasto zostanie przekazana powiatowi jako tzw. pomoc rzeczowa, więc ul. Dworcowa pozostanie drogą powiatową. Utrzymanie też będzie podzielone: zgodnie z regulaminem programu (§ 2 ust. 5) przy wiadukcie kolejowym za konstrukcję obiektu odpowiada PKP PLK, a za infrastrukturę drogową - zarządca drogi. Szczegóły określi porozumienie z PKP PLK.

Dwa ważne zastrzeżenia. Po pierwsze, 16,9 mln zł to kwota przed ewentualnym dofinansowaniem na dalszych etapach - omawiamy je w osobnej części. Po drugie, to wciąż szacunek sprzed przetargu, choć już z 10-procentową rezerwą, a udział powiatu jest ograniczony rocznymi limitami: zgodnie z uchwałą wydatki ponad nie pokrywa miasto ze środków własnych. Dlatego tak dużo zależy od ceny, jaką przyniesie przetarg.

Kondycja finansowa Puszczykowa: punkt wyjścia jest mocny

Rok 2025 wypadł lepiej, niż planowano. Według Raportu o stanie miasta za 2025 r. i sprawozdania przedstawionego na sesji Rady Miasta 25 czerwca 2026 r. budżet zamknął się nadwyżką 762,7 tys. zł, mimo że planowano deficyt 5,6 mln zł. Przychody budżetu pochodziły w całości z własnych wolnych środków - w 2025 r. miasto nie zaciągnęło nowego długu. Zadłużenie spadło do 14,0 mln zł, czyli 18,8% dochodów (74,6 mln zł), o 2,9 mln zł mniej niż rok wcześniej. Całość długu to obligacje komunalne. Co ważne, miasto intensywnie przy tym inwestowało: wydatki majątkowe wyniosły 15,6 mln zł w 2024 r. i 14,2 mln zł w 2025 r.

Dług brutto to jednak nie cały obraz. Na koniec 2025 r. miasto miało na rachunkach 13,9 mln zł. Omawiając sprawozdanie finansowe, skarbnik miasta wyjaśniał, że po uwzględnieniu środków pieniężnych i rozliczeń - w tym 3,8 mln zł udziału w podatku PIT otrzymanego z góry na 2026 r. - „faktyczna sytuacja finansowa przedstawia się tak, że wystarczyłyby 3.869.000 zł, aby Miasto nie posiadało zadłużenia” (protokół sesji nr 28/26/IX). Dług netto to więc ok. 3,9 mln zł, czyli ok. 5% dochodów z 2025 r. Te pieniądze nie są rezerwą na tunel - budżet na 2026 r. przeznacza 8,8 mln zł z nich na inwestycje i spłatę obligacji - ale pokazują, że miasto finansuje się dziś głównie z własnych środków. W sierpniu 2026 r. Rada Miasta wykreśliła też z budżetu planowaną emisję obligacji na 3 mln zł.

Dalszą drogę pokazuje projekt zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej (druk nr 226), nad którym Rada Miasta zagłosuje 23 października 2026 r. Po raz pierwszy jest w nim tunel: jako przedsięwzięcie na lata 2027-2030 za 33,8 mln zł, czyli całą część drogową, z której połowę zwróci powiat. Projekt zestawia nowe liczby z prognozą przyjętą 25 sierpnia (uchwała nr 204/26/IX), która tunelu jeszcze nie obejmowała:

Limit liczony z planu budżetu na 2025 r.; liczony z wykonania 2025 r. jest w latach 2026-2032 o ok. 1,1 pkt wyższy (np. 8,38% w 2030 r.).

Wkład miasta sfinansują obligacje komunalne: 5 mln zł w 2028 r., 5 mln zł w 2029 r. i 8 mln zł w 2030 r., razem 18 mln zł, czyli mniej więcej tyle, ile wynosi udział miasta w tunelu. Urząd pisze wprost, że przewidywany wzrost zadłużenia „jest bezpośrednio związany z realizacją przedmiotowej inwestycji” i „nie wynika z konieczności finansowania bieżącej działalności Miasta” (opis przyjętych wartości do WPF). Dług wzrośnie więc z 11 mln zł do 20,5 mln zł w 2030 r., a potem miasto będzie go spłacać do 2036 r. W szczycie to ok. 23% dochodów - tyle samo co na koniec 2024 r. (23,2%) i mniej niż w latach budowy hali widowiskowo-sportowej (29-35%) albo dziś w większości gmin programu, o czym niżej. Uczciwie dodajmy, że dochody 2030 r. obejmują 8,1 mln zł zwrotu od powiatu; bez niego wskaźnik wynosi ok. 25%.

Wskaźnik z art. 243 ustawy o finansach publicznych prawnie ogranicza, ile gmina może co roku przeznaczyć na spłatę i obsługę długu: nie więcej, niż średnio zostawało jej z bieżącej działalności przez siedem poprzednich lat. Przekroczenie blokuje uchwalenie budżetu. W projekcie wskaźnik jest spełniony w każdym roku do 2036 r. Najmniejszy zapas przypada na 2030 r., gdy miasto spłaca 4 mln zł obligacji wyemitowanych jeszcze przed tunelem i płaci najwyższe odsetki: 6,79% wobec dopuszczalnych 7,26%, a po uwzględnieniu wykonania budżetu za 2025 r., lepszego od planu, 8,38%. Tunel podnosi tu tylko odsetki. Sam limit liczy się z bieżącej części budżetu, do której nie wchodzą ani wydatki na budowę, ani pieniądze od powiatu. Zapas zależy więc przede wszystkim od kosztów bieżących miasta. Prognoza zakłada na lata 2026-2029 nadwyżkę operacyjną wyraźnie niższą niż średnio w latach 2019-2025. Gdy prognozy zastąpi wykonanie, jak w 2025 r., limit raczej wzrośnie.

Nowy dług kosztuje. Według projektu odsetki wyniosą 1,2 mln zł w 2030 r., czyli 1,5% dochodów bieżących, a łącznie w latach 2027-2036 będą o ok. 4,3 mln zł wyższe niż w prognozie z sierpnia. Nadwyżka operacyjna w 2030 r. (5,3 mln zł) ponad czterokrotnie pokrywa roczne odsetki.

Warto ten wskaźnik zobaczyć także na tle innych gmin - RIO co roku wydaje opinię o planowanej kwocie długu każdej gminy. Według tych opinii w 2026 r. planowana spłata zobowiązań wynosi: w Puszczykowie 6,04% dochodów przy limicie 14,88% (w sierpniowej WPF: 5,80% przy limicie 17,46%), w Swarzędzu 6,18% przy limicie 15,56% (opinia RIO), w Dopiewie 4,06% przy limicie aż 27,04% (Uchwała SO.18.4017.194.2026), a w Zbąszyniu zaledwie 0,67% przy limicie 22,06% (Uchwała SO-12.4017.46.2026). Wszystkie opinie są pozytywne. Najbliżej limitu spośród gmin programu jest Czempiń - gmina z najwyższym względem dochodów wkładem własnym w naszym zestawieniu - z planowaną spłatą 7,35% przy limicie 14,24%, czyli ok. 52% wykorzystania zdolności (wg projektu WPF na lata 2025-2056). Dla szerszego kontekstu: Środa Wielkopolska (poza programem PKP PLK) wykorzystuje ok. 59% swojej zdolności i również ma pozytywną opinię RIO (Uchwała SO-16/4017/223/2025). Puszczykowo, z wykorzystaniem ok. 41% limitu, sytuuje się w tym gronie w bezpiecznym środku stawki.

Dla pełnego obrazu: największą pozycją wydatków miasta jest oświata - 38,7% budżetu w 2024 r. (GUS/Polska w liczbach). To istotne, bo prawdziwa presja na budżet Puszczykowa nie bierze się z inwestycji, lecz z rosnących kosztów bieżących - sam burmistrz ostrzegał, że przy niezmienionych dochodach „roku 2027 mogą towarzyszyć decyzje oszczędnościowe” (GMP). To wątek, o którym piszemy niżej, bo bywa mylony z kosztem tunelu.

Jak wypadamy na tle innych gmin programu

W lipcowej wersji porównywaliśmy Puszczykowo z kilkoma wybranymi gminami. Tym razem przyjęliśmy jasne kryterium. Nasz przejazd zakwalifikował się w II etapie programu PKP PLK, więc punktem odniesienia są zadania z listy podstawowej I etapu (lista rankingowa I etapu, stan na 2 czerwca 2026 r.) - te samorządy są już dalej w przygotowaniach. Z 17 zadań na tej liście wybraliśmy te, w których gmina współfinansuje inwestycję, da się ustalić jej udział, a budżet gminy da się sensownie zestawić z budżetem Puszczykowa. Pominęliśmy więc zadania GDDKiA i województw, w których udział gminy jest zerowy lub nieznany (np. Gogolin), oraz duże miasta: Łódź, Wrocław, Lubin, Włocławek i Białą Podlaską. Nakło nad Notecią, które nie podało kosztu swojego tunelu, omawiamy niżej tylko pod kątem zadłużenia. Zostało sześć gmin, a dla kontekstu dodaliśmy ukończoną inwestycję we Wrześni. Dochody i zadłużenie wszystkich gmin pochodzą z jednego źródła - zestawienia Ministerstwa Finansów za 2024 r. - więc każdą liczymy tą samą miarą.

* Szacunek: połowa części drogowej ujętej w WPF Powiatu Poznańskiego (podział 50/50, jak w Puszczykowie i Palędziu). ** Po dotacji z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, wg gminy, przy koszcie szacowanym na 50 mln zł; przy koszcie z porozumienia z PKP PLK (60,7 mln zł) byłoby to ok. 13 mln zł, czyli ok. 13% dochodów. Dług - kwota brutto, bez odejmowania środków na rachunkach.

Uczciwie: wkład Puszczykowa jest drugi względem dochodów - o ok. 40% niższy niż w Czempiniu, ale wyższy niż w pozostałych gminach, gdzie mieści się w przedziale 5-13%. Wynika to z dwóch rzeczy. Puszczykowo ma najniższe dochody w zestawieniu, a PKP PLK pokrywa tu tylko 24% kosztów - mniej niż w większości porównywanych inwestycji - bo większość kosztu to część drogowa. Obejmuje ona m.in. przebudowę ok. 450 m ulic w rejonie Dworcowej, Wiązowej, Moniuszki i Śląskiej (projekt Planu rozwoju sieci drogowej, druk nr 214).

Jeden wskaźnik nie mówi jednak wszystkiego. Gminy wchodzą w te inwestycje z bardzo różnym zadłużeniem i dopiero oba wymiary razem pokazują, na ile inwestycja obciąża budżet:

Na tym tle Puszczykowo wypada w środku stawki. Jest zadłużone mniej niż Buk (63,4% dochodów), Czempiń, Nakło nad Notecią, Dopiewo i Kostrzyn (35-48%), a bardziej niż Andrespol, Września i Zbąszyń. Dług i wkład w tunel to razem w Puszczykowie ok. 46% rocznych dochodów, w Czempiniu ok. 87%, a w Buku ok. 74% - a obie te gminy swoje inwestycje przygotowują. Podobnie Nakło nad Notecią, inna gmina z I etapu: jej dług to 38,8% dochodów, a według projektu WPF zaopiniowanego przez RIO w Bydgoszczy (Uchwała Nr 12/WPF/2025) ma w 2026 r. sięgnąć ok. 45%. Kosztu swojego tunelu gmina nie opublikowała, dlatego nie ma jej na wykresie.

Ten sam model i ten sam kalendarz co w całym powiecie

W tym samym programie Powiat Poznański prowadzi jeszcze trzy inwestycje: w Kostrzynie, Buku i Palędziu. Wszystkie są w projekcie zmiany WPF powiatu (druk nr 412), obok Puszczykowa:

* W Puszczykowie inwestorem jest miasto, więc w WPF powiatu jest tylko połowa części drogowej. W pozostałych trzech inwestycjach inwestorem jest powiat i kwota obejmuje całą część drogową. Kolumna „Łącznie” obejmuje też niewielkie kwoty z wcześniejszych lat i z lat 2026-2027.

Wynikają z tego dwie rzeczy. Po pierwsze, podział po połowie to standard powiatu: przy Palędziu w WPF powiatu jest 28,1 mln zł, a gmina Dopiewo według lokalnych mediów dokłada ok. 14 mln zł, czyli dokładnie połowę. Puszczykowo dostało te same warunki, nie gorsze. Po drugie, kalendarz wydatków jest wszędzie taki sam: rozruch w 2028 r. i szczyt w latach 2029-2030. Najwyższy wkład Puszczykowa w 2030 r. nie jest więc wyjątkiem, tylko typowym przebiegiem takiej budowy.

Czempiń: najwyższy wkład względem dochodów

Czempiń (11 416 mieszkańców, GUS/Polska w liczbach) przygotowuje budowę tunelu za ok. 115 mln zł. Zebrano już 80 mln zł: PKP PLK - 24 mln zł, Samorząd Województwa Wielkopolskiego - 50 mln zł, Powiat Kościański - 6 mln zł; wkład gminy to ok. 35 mln zł (GMP, Codzienny Poznań). Województwo dokłada tak dużo, bo tunel powstaje w ciągu drogi wojewódzkiej nr 310. Burmistrz Czempinia mówi wprost, że będzie to „duże wyzwanie finansowe” - ale gmina i tak decyduje się na ten krok.

Czempiń wchodzi w inwestycję z długiem 43,1 mln zł (47,9% dochodów), a jego wieloletnia prognoza finansowa sięga aż 2056 roku. Mimo to Regionalna Izba Obrachunkowa wydała pozytywną opinię o wykonaniu budżetu Czempinia za 2024 r. (Uchwała Nr SO‑11.4012.256.2025). Skoro projekt z wkładem o ok. 70% wyższym względem dochodów i ponad dwukrotnie wyższym długiem wytrzymuje ocenę niezależnej izby, trudno bronić tezy, że wkład Puszczykowa przekracza możliwości miasta.

Kobylnica: przykład ukończony - z naszego powiatu

Najbliżej Puszczykowa - dosłownie i ustrojowo - leży przykład już zakończony: tunel pod torami w Kobylnicy (gmina Swarzędz), wybudowany z dofinansowaniem PKP PLK i z udziałem tego samego Powiatu Poznańskiego, który współfinansuje tunel w Puszczykowie. PKP PLK dołożyły blisko 20,5 mln zł, a resztę pokryły wspólnie powiat poznański i gmina Swarzędz (na etapie umowy planowano także udział samorządu województwa) (ZDP Poznań, Powiat Poznański). Budowa trwała ok. 15 miesięcy, a tunel otwarto 21 grudnia 2023 r. (Powiat Poznański)

Kobylnica uczy dwóch rzeczy. Po pierwsze - model „PKP PLK + powiat + gmina” działa i został już w naszym powiecie przetestowany od umowy po otwarcie. Po drugie - uczciwie trzeba odnotować, że koszt inwestycji wzrósł z ok. 40 mln zł szacowanych przy umowie (2021) do blisko 60 mln zł w rozliczeniu końcowym. Trzeba jednak ten wzrost widzieć w kontekście: realizacja przypadła na lata 2021-2023, czyli okres najsilniejszej od dekad inflacji i boomu inwestycyjnego w budownictwie. Rezerwę na wzrost kosztów zawsze warto planować - tym bardziej że w Puszczykowie ewentualną dopłatę ponad limity powiatu pokrywa miasto - ale dzisiejsze otoczenie cenowe jest znacznie spokojniejsze niż wtedy.

Najciekawsze jest jednak to, co po oddaniu tunelu stało się z finansami partnerów. Swarzędz rok po otwarciu, w 2024 r., przeznaczył na wydatki majątkowe 90,5 mln zł (GUS/Polska w liczbach) - i przygotowuje budowę kolejnego tunelu pod torami w samym Swarzędzu (ul. Tabaki), o koszcie szacowanym na ok. 60 mln zł, z gotową dokumentacją, decyzją ZRID i planem przetargu na wykonawcę (Tygodnik Swarzędzki). Inwestycja tej skali nie odebrała więc gminie ani apetytu, ani zdolności do dalszego rozwoju.

Justynów i Bedoń: gmina podobna do Puszczykowa, dwa wiadukty

Najbliższym odpowiednikiem Puszczykowa okazała się gmina Andrespol pod Łodzią (14,8 tys. mieszkańców, 105 mln zł dochodów w 2024 r.). W 2024 r. zakończyła budowę wiaduktu w Bedoniu za ok. 46 mln zł: PKP PLK pokryły 26 mln zł, a z ponad 20 mln zł udziału gminy tylko ok. 6 mln zł pochodziło z jej budżetu - 5,8 mln zł przekazał powiat łódzki wschodni, a 8 mln zł wojewoda łódzki (Raport o stanie gminy Andrespol za 2024 r.).

W 2025 r. gmina razem z powiatem zakwalifikowała się do I etapu programu PKP PLK z drugim wiaduktem, w Justynowie - i ten układ jest niemal lustrzany wobec naszego. Powiat i gmina miały pokryć „w równych proporcjach” 33 z 50 mln zł kosztów, bo PKP PLK zgodziły się sfinansować tylko ok. 30% (w Puszczykowie 24%). We wrześniu 2025 r. samorządy złożyły wnioski do Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, a w lutym 2026 r. wojewoda przyznał im 17,4 mln zł. Dzięki temu - jak podała gmina - każda ze stron wyda po ok. 8 mln zł (miesięcznik gminy „W Centrum Polski” nr 2/2026). W sierpniu 2026 r. podpisano porozumienie z PKP PLK. Szacowany koszt wzrósł w nim do 60,7 mln zł brutto, z czego 44,2 mln zł przypada na samorządy, a część tej kwoty - jak podkreślają PKP PLK - pokrywa właśnie dotacja z RFRD (Kolejowy Portal). Jeśli dotacja się nie zmieni, udział gminy wzrośnie do ok. 13 mln zł, czyli ok. 13% jej dochodów - nadal mniej niż w Puszczykowie. Różnicę robi przede wszystkim RFRD: bez niego gmina musiałaby wyłożyć ok. 22 mln zł, czyli ok. 21% dochodów, niemal tyle co Puszczykowo.

Palędzie: sąsiedzka gmina z podobnym wkładem kwotowym

W Palędziu (gmina Dopiewo, powiat poznański) w tym samym programie PKP PLK powstanie tunel drogowy pod linią kolejową nr 3. Koszt inwestycji to ok. 47 mln zł, dofinansowanie PKP PLK - ok. 19 mln zł, a wkład gminy Dopiewo - ok. 14 mln zł (poznanski.pl), czyli połowa z 28,1 mln zł części drogowej, którą powiat wpisał do swojej WPF. Dla Dopiewa (36,3 tys. mieszkańców, dochody 276,6 mln zł w 2024 r.) to zaledwie ok. 5% rocznych dochodów - gmina jest większa i zamożniejsza od Puszczykowa - ale kwotowo bierze na siebie podobną kwotę co my (GUS/Polska w liczbach).

Historia Palędzia uczy jeszcze jednego. W I etapie programu projekt trafił początkowo tylko na listę rezerwową - na listę podstawową awansował dopiero przy aktualizacji z 18 grudnia 2025 r., gdy zwolniły się miejsca (komunikat PKP PLK). Listy rankingowe PLK są więc dynamiczne: miejsce, z którego ktoś rezygnuje, natychmiast przejmują kolejne samorządy - na liście rezerwowej II etapu czekają już m.in. dwa przejazdy z Poznania. Kwalifikacja Puszczykowa nie jest bezterminowa, a ewentualna rezygnacja oznaczałaby utratę ok. 27,6 mln zł zewnętrznego finansowania - pieniądze PKP PLK trafiłyby do innych samorządów.

Września: gmina, która wyłożyła najwięcej - i zakończyła inwestycję

Rekord gminnego wkładu w tego typu inwestycję należy do Wrześni. Tamtejsze bezkolizyjne skrzyżowanie w ciągu ul. Działkowców (dwa wiadukty i 460 m ścian szczelinowych tuneli pod linią kolejową E20) kosztowało ponad 70 mln zł, z czego PKP PLK dołożyły 31,4 mln zł, a budżet gminy - ponad 38,6 mln zł, czyli ponad dwa razy więcej niż planowany wkład Puszczykowa (Telewizja Wielkopolska). Inwestycję oddano do użytku 30 grudnia 2024 r. - mimo że w trakcie budowy ceny stali wzrosły o ok. 100%, a wykonawca ogłosił upadłość. Września (48,5 tys. mieszkańców, dochody 309,4 mln zł w 2024 r.) udźwignęła ten wydatek - ok. 13% rocznych dochodów - i w tym samym 2024 r. przeznaczyła na wydatki majątkowe ogółem 44,7 mln zł (GUS/Polska w liczbach), a rok zakończyła z długiem na poziomie zaledwie 10,2% dochodów. To drugi, obok Kobylnicy, w pełni ukończony przykład - i dowód, że nawet inwestycję dotkniętą skrajnie niesprzyjającymi okolicznościami rynkowymi gmina jest w stanie doprowadzić do końca.

Zbąszyń: gmina, która porozumienie już podpisała

Najdalej w formalnościach zaszedł Zbąszyń - gmina licząca 13,7 tys. mieszkańców, o dochodach 95,9 mln zł w 2024 r. (GUS/Polska w liczbach). W I etapie programu jej projekt - wiadukt nad linią kolejową nr 3 w Nądni - zajął 6. miejsce na liście podstawowej w skali kraju, a 29 maja 2026 r. gmina podpisała z PKP PLK porozumienie na realizację (zbaszyn.pl). Montaż finansowy według gminy: wartość zadania to 69,2 mln zł, z czego PKP PLK pokrywają 44,6 mln zł (zbaszyn.pl), samorząd województwa 15 mln zł, a gmina pozostałe ok. 9,6 mln zł, czyli ok. 10% rocznych dochodów. Wsparcie województwa ma tu uzasadnienie w sieci dróg: nowy układ łączy drogę wojewódzką nr 302 z drogami powiatowymi. Zakończenie prac zaplanowano do połowy 2030 r.

Przykład Zbąszynia pokazuje pełną ścieżkę, która czeka Puszczykowo: kwalifikacja na listę, zabezpieczenie wkładu, porozumienie z PKP PLK. Zbąszyń podejmuje to zobowiązanie niemal bez długu (2,3% dochodów na koniec 2024 r.), a na sfinansowanie inwestycji planuje w 2027 r. przychody zwrotne rzędu 3,2 mln zł - wciąż przy wskaźniku spłaty na poziomie ułamka dopuszczalnego limitu (Uchwała RIO SO-12.4017.46.2026, opinia pozytywna).

Skala zjawiska jest zresztą szersza: sam program PKP PLK, do którego zakwalifikował się nasz przejazd, obejmuje 46 lokalizacji w całej Polsce i 861 mln zł dofinansowania (Rynek Kolejowy). Dziesiątki samorządów - od Buku, przez Oborniki, po Kostrzyn - współfinansują dziś takie skrzyżowania. Samorządy najwyraźniej oceniają, że ten wydatek się bilansuje - inaczej program nie miałby tylu chętnych.

Czy wkład miasta może być niższy?

Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg (RFRD) dofinansowuje budowę i przebudowę dróg gminnych i powiatowych. W naborze na 2027 r. wojewoda wielkopolski miał do rozdysponowania 179,3 mln zł, w tym do 94,2 mln zł na zadania wieloletnie; dofinansowanie może sięgnąć 80% kosztów i 30 mln zł na jedno zadanie (ogłoszenie wojewody, Codzienny Poznań). To właśnie z RFRD samorządy w Justynowie pokryły dużą część swojego udziału (17,4 mln zł).

Trzeba jednak znać dwa warunki. Po pierwsze, w Wielkopolsce wniosek można złożyć tylko dla zadania, które ma już pozwolenie na budowę albo decyzję ZRID - tak stanowiło ogłoszenie naboru na 2027 r. Tunel w Puszczykowie będzie realizowany w formule „zaprojektuj i wybuduj”, więc taka decyzja pojawi się dopiero po etapie projektowym. Realny jest zatem nabór latem 2028 r., na wydatki z lat 2029-2030 - czyli dokładnie na lata najwyższego wkładu. Obecna ustawa pozwala realizować zadania z funduszu do 2030 r. włącznie (ogłoszenie wojewody łódzkiego). Po drugie, poziom dofinansowania zależy od zamożności gminy, a kryteria oceny premiują gminy o niższych dochodach, więc Puszczykowo może liczyć na mniejszy procent niż Andrespol.

Samorząd Województwa Wielkopolskiego dołożył się do tunelu w Czempiniu (50 mln zł) i wiaduktu w Zbąszyniu (15 mln zł). W obu przypadkach inwestycja wiązała się z drogą wojewódzką. Ul. Dworcowa prowadzi do drogi wojewódzkiej nr 430, co daje argument, choć słabszy. Takie wsparcie nie ma naboru - to decyzja w budżecie województwa, wymagająca zabiegów burmistrza, starosty i radnych sejmiku.

Przetarg może przynieść cenę niższą albo wyższą od szacunków. To nie jest źródło finansowania, tylko niepewność w obie strony.

Urząd Miejski zapowiada w objaśnieniach do projektu WPF, że razem z powiatem będzie szukać dofinansowania wkładu obu samorządów z funduszy unijnych kolejnej perspektywy i z budżetu państwa, a pierwsze rozmowy z powiatem już się odbyły. Każda pozyskana złotówka zmniejszy potrzebną emisję obligacji albo zostanie na inne inwestycje.

Szanse na obniżenie wkładu są więc realne, ale żadna z tych dróg nie jest pewna. Dlatego w dalszej części, tak jak projekt WPF, zakładamy pełne 16,9 mln zł.

Lekcja z hali widowiskowo-sportowej

Obawę, że jedna duża inwestycja zablokuje wszystkie pozostałe, Puszczykowo już raz sprawdziło w praktyce. W latach 2016-2017 miasto zbudowało halę widowiskowo-sportową przy Szkole Podstawowej nr 1, nazywaną wtedy największą inwestycją w historii miasta (GMP), a ostatnią ratę za nią zapłaciło w styczniu 2018 r. Sprawdziliśmy w sprawozdaniach z wykonania budżetu za 2016, 2017 i 2018 r., jak ją sfinansowano i co w tym czasie działo się z innymi inwestycjami.

* Średnie dochody z lat płatności: wykonane w 2016-2018 r. (44,7 mln zł) i prognozowane w WPF z sierpnia 2026 r. na lata 2027-2030 (78,8 mln zł). W porównaniu z innymi gminami liczymy wkład wobec dochodów z 2024 r., stąd tam 23%. Dochody z lat 2016-2018 obejmują też przepływające przez budżet środki na zadania zlecone, w tym na „500+” (6,1-7,4 mln zł rocznie) - bez nich udział miasta w hali wyniósłby ok. 24%. Udział rok po roku przy hali: wydatki na budowę pomniejszone o dotację otrzymaną w danym roku.

Podobna proporcja, inni płacący. Hala kosztowała 11,1 mln zł, a 2 mln zł dołożyło do niej Ministerstwo Sportu i Turystyki (strona projektu). Tunel jest czterokrotnie droższy, ale ponad 60% jego kosztów pokrywają PKP PLK i powiat. Dlatego udział miasta w obu inwestycjach to ok. 20-21% średnich rocznych dochodów.

Rok po roku. Halę opłacano przez trzy lata budżetowe, w zbliżonych ratach: 3,7 mln zł w 2016 r., 4,3 mln zł w 2017 r. i 3,0 mln zł w 2018 r. Po odjęciu dotacji to 7,8%, 6,7% i 5,9% dochodów danego roku. Wkład w tunel narasta: w 2027 r. jest symboliczny, w 2028 r. to 4,4% dochodów, w 2029 r. 6,8%, a w 2030 r. 9,9%. Dwa pierwsze lata tunelu są więc dla budżetu wyraźnie lżejsze niż lata płatności za halę, trzeci rok jest podobny, a cięższy jest dopiero 2030 r. W sumie obie inwestycje kosztują miasto podobną część dochodów.

Dług. Budowę hali miasto zaczynało z długiem 13,3 mln zł, czyli ok. 35% dochodów w 2016 r. W latach 2016-2017 dług stał w miejscu, bo obligacje wyemitowane w tych latach służyły wyłącznie spłacie wcześniejszych zobowiązań (uchwała nr 111/16/VII, uchwała nr 185/17/VII). W 2018 r., gdy miasto zapłaciło ostatnią ratę za halę i jednocześnie wydało na inwestycje rekordowe 17,3 mln zł, dług wzrósł o 2,5 mln zł, do 15,8 mln zł (31,5% dochodów). Dziś dług jest podobny kwotowo, 14,0 mln zł, ale przy niemal dwukrotnie wyższych dochodach to 18,8%. Nawet w szczycie, w 2030 r., projekt WPF przewiduje ok. 23% dochodów, czyli mniej niż w latach budowy hali.

Inwestycje nie stanęły. W latach 2016-2018 miasto wydało na halę z jej otoczeniem (drogą pożarową, oświetleniem, gruntami pod dojazd i roletami) ok. 11,5 mln zł, a na pozostałe inwestycje ok. 22,9 mln zł, czyli dwa razy więcej. Już w latach samej budowy, 2016-2017, pozostałe inwestycje (8,7 mln zł) przewyższyły wydatki na halę (8,4 mln zł). Część z nich, podobnie jak hala, miała dofinansowanie zewnętrzne. Były wśród nich m.in.:

• drogi i chodniki, łącznie ok. 11 mln zł - budowa ulic Szpitalnej, Klasztornej, Solskiego, Pułaskiego, Rolnej, Niwka Stara, Bałtyckiej, Reja, Strażackiej i Krańcowej, zagospodarowanie terenu przy komisariacie policji z parkingiem oraz nowe chodniki na ulicach Piaskowej, Brzozowej i Niezłomnych,
• szkoły i sport - rozbudowa Szkoły Podstawowej nr 2 (0,64 mln zł), boisko wielofunkcyjne przy SP2 (0,37 mln zł) i Orlik lekkoatletyczny przy SP1 (1,53 mln zł, z dotacją Ministerstwa Sportu),
• budynki miejskie - rozbudowa i termomodernizacja Urzędu Miejskiego (2,52 mln zł, z dofinansowaniem UE), budowa remizy (0,78 mln zł, z dotacją powiatu) i rewitalizacja willi „Mimoza” (1,32 mln zł w 2018 r., z funduszy UE),
• transport - węzeł przesiadkowy Puszczykówko z parkingiem „parkuj i jedź” przy ul. Dworcowej i ścieżką rowerową wzdłuż ul. 3 Maja (1,10 mln zł, w 85% z funduszy UE, strona projektu).

Czym tunel się różni. Porównanie nie jest idealne i trzeba to powiedzieć wprost:

• przy hali część VAT wróciła do budżetu: w 2017 r. miasto otrzymało 1,7 mln zł zwrotu VAT, który sprawozdanie opisuje jako „związany głównie z budowaną halą widowiskowo-sportową”; przy drodze publicznej takie odliczenie raczej nie wchodzi w grę,
• obciążenie tunelu narasta: lata 2027-2028 są lżejsze niż lata płatności za halę, 2029 r. podobny, ale 2030 r. (9,9% dochodów) będzie cięższy niż najcięższy rok hali (7,8%),
• przy hali dług wzrósł dopiero w ostatnim roku płatności, a przy tunelu według projektu WPF rośnie od 2028 r., bo wkład miasta sfinansują obligacje (w szczycie dług wyniesie ok. 23% dochodów, wciąż mniej niż w latach budowy hali).

Mimo tych różnic lekcja jest czytelna: inwestycja tej skali nie zatrzymała w Puszczykowie innych zadań. A dzisiejszy punkt wyjścia - niższy dług, niemal dwukrotnie wyższe dochody i partnerzy pokrywający większość kosztów - jest lepszy niż wtedy.

Co tunel oznacza dla pozostałych wydatków miasta?

Najpierw fakty. Projekt zmiany WPF na sesję 23 października podaje przy każdej liczbie wartość z prognozy z sierpnia, więc dokładnie widać, co się zmieniło. Po stronie tunelu rachunek się zamyka: w latach 2028-2030 miasto wyda na część drogową 33,5 mln zł, powiat zwróci połowę, a swoją połowę (16,8 mln zł) miasto pokryje z obligacji (18 mln zł). Na każdą złotówkę wkładu miasta partnerzy, czyli powiat i PKP PLK, dokładają ok. 1,6 zł.

Nadwyżka operacyjna to różnica między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi. „Inne inwestycje” to wydatki majątkowe z WPF bez tunelu.

Druga zmiana jest większa i z tunelem ma niewiele wspólnego. Projekt zakłada, że wydatki bieżące miasta będą w latach 2028-2031 wyższe o 4,6-6,4 mln zł rocznie, niż przewidywano w sierpniu, a dochody bieżące niższe o ok. 0,8 mln zł rocznie, głównie przez niższą subwencję. Prognoza z sierpnia zakładała, że wydatki bieżące przez kilka lat nie wrócą do poziomu z 2026 r.; projekt przyjmuje ich zwykły, kilkuprocentowy wzrost. Nadwyżka operacyjna, czyli to, co zostaje z dochodów bieżących po opłaceniu bieżącej działalności, spada więc o ok. 6 mln zł rocznie, i o prawie tyle samo maleją w prognozie pozostałe inwestycje. Tunel dokłada do tego odsetki od obligacji: ok. 1 mln zł w latach 2028-2030. Bez tunelu na inne inwestycje w tych latach nie zostałoby więc wyraźnie więcej. Miasto mogłoby się oczywiście zadłużyć na inne cele, ale wtedy do jego złotówki nikt nie dołożyłby kolejnych 1,6 zł.

Uczciwie trzeba jednak powiedzieć, że lata 2029-2030 będą w prognozie chude: poza tunelem na inwestycje zostaje ok. 1,1-1,2 mln zł rocznie, wobec 14-16 mln zł wydawanych w latach 2024-2025. Prognoza to jednak plan, a nie wyrok. Wydatki majątkowe w dalszych latach WPF to zwykle kwota, która „zostaje”, a nie lista zadań. Inwestycje z dofinansowaniem zewnętrznym dochodzą w trakcie, a wykonanie bywa lepsze od planu: w 2025 r. zamiast deficytu 5,6 mln zł była nadwyżka. Urząd zapowiada też, że w razie potrzeby utrzyma dług na podobnym poziomie, emitując nowe obligacje w miejsce wykupywanych, jak robił to przez ostatnie kilkanaście lat. A całe wydatki majątkowe w 2030 r. (17,3 mln zł, z czego połowę tunelu zwraca powiat) to poziom, który miasto zna: tyle wydało na inwestycje w 2018 r. (17,3 mln zł) i niewiele mniej w 2024 r. (15,6 mln zł).

Dwie rzeczy pozwalają jednak patrzeć na to spokojnie. Po pierwsze, dowód z praktyki. Kobylnica i Września to inwestycje ukończone i po ich oddaniu nikt nie zaciągnął hamulca: Swarzędz rok po otwarciu tunelu w Kobylnicy wydał na inwestycje 90,5 mln zł, a Września w roku oddania wiaduktu przeznaczyła na wydatki majątkowe 44,7 mln zł. Czempiń, mimo wkładu ~35 mln zł, utrzymuje bardzo wysoki poziom pozostałych wydatków majątkowych (36,4% budżetu w 2024 r.). Ten sam wniosek płynie z historii samego Puszczykowa: w latach płatności za halę widowiskowo-sportową (2016-2018) miasto wydało na inne inwestycje dwa razy więcej niż na samą halę. Uczciwie trzeba dodać, że pełne skutki okresu samej budowy w gminach, które dopiero zaczynają, będzie można ocenić za kilka lat.

Po drugie, bezpiecznik ustawowy. Wspomniany art. 243 ustawy o finansach publicznych sprawia, że gmina nie może zadłużyć się ponad zdolność do spłaty - przekroczenie wskaźnika blokuje uchwalenie budżetu. Tunel podniesie zadłużenie w latach budowy - to trzeba powiedzieć wprost - ale ze zdrowego, malejącego pułapu i w granicach, które kontroluje niezależna izba obrachunkowa. Projekt WPF mieści się w tym wskaźniku w każdym roku do 2036 r., najciaśniej w 2030 r.

Trzeba zachować uczciwość również w drugą stronę. Wkład własny to realny pieniądz, a do 16,9 mln zł trzeba doliczyć odsetki od obligacji: według prognozy ok. 4-5 mln zł do 2036 r., średnio ok. 0,5 mln zł rocznie. Ten wydatek w latach budowy będzie konkurował z innymi potrzebami - zastępczyni burmistrza słusznie podkreśla „konieczność zabezpieczenia znacznych środków w budżecie” przy jednoczesnej realizacji innych zadań (GMP). Oznacza to konieczność priorytetyzacji: część mniejszych zadań może zostać przesunięta w czasie. To jednak coś innego niż „brak pieniędzy na wszystko inne”.

Na koniec ważne rozróżnienie: największym wyzwaniem budżetu Puszczykowa nie jest tunel, lecz rosnące koszty bieżące, przede wszystkim oświaty. Projekt WPF pokazuje to w liczbach: w latach 2028-2030 wyższe koszty bieżące i niższe dochody bieżące zmniejszają pieniądze na inne inwestycje o ok. 17 mln zł, a tunel, sfinansowany przez powiat i z obligacji, tylko o ok. 1 mln zł odsetek. To one - a nie współfinansowana inwestycja majątkowa - mogą w kolejnych latach wymusić oszczędności. Mieszanie tych dwóch spraw prowadzi do fałszywego wniosku, że rezygnacja z tunelu „uratuje” budżet. Nie uratuje, bo presja leży gdzie indziej - za to miasto straci współfinansowanie, które może się już nie powtórzyć.

Co dalej

1. 30 września 2026 r. - Rada Powiatu w Poznaniu przyjęła jednogłośnie zmiany budżetu i WPF powiatu (druki nr 411 i 412) oraz uchwałę o powierzeniu Puszczykowu zarządzania ul. Dworcową wraz z zasadami finansowania (druk nr 421, uchwała nr XXVII/420/VII/2026, 24 głosy za).
2. 23 października 2026 r., godz. 16:00 - nadzwyczajna sesja Rady Miasta (porządek obrad i projekty uchwał). Radni zagłosują nad przejęciem od powiatu zarządzania ul. Dworcową na czas budowy (druk nr 225) i nad wpisaniem tunelu do Wieloletniej Prognozy Finansowej jako przedsięwzięcia na lata 2027-2030, razem z planem emisji obligacji (druk nr 226). Czasu jest niewiele: według wicestarosty montaż finansowy trzeba złożyć w PKP PLK do 28 października, a regulamin programu wymaga zabezpieczenia środków przed podpisaniem porozumienia z PKP PLK. W samym 2027 r. wydatki to zaledwie ok. 0,26 mln zł, z czego połowę pokryje powiat; trafią do budżetu na 2027 r. Sesja jest jawna - zobacz, jak możesz pomóc.
3. Porozumienie burmistrza z Zarządem Powiatu - określi szczegóły współfinansowania.
4. Porozumienie z PKP PLK, a następnie przetarg w formule „zaprojektuj i wybuduj” - to on pokaże rzeczywistą cenę. Emisje obligacji w latach 2028-2030 Rada Miasta będzie uchwalać osobno.
5. Decyzja ZRID - otworzy drogę do wniosku o dofinansowanie z RFRD, realnie w naborze w 2028 r.
6. Budowa i rozliczenia do końca 2030 r.

Wnioski

Zebrane dane pozwalają sformułować kilka ostrożnych, ale konkretnych wniosków:

1. Puszczykowo ma zdolność finansową, by udźwignąć wkład własny w tunel. Dług spadał (14,0 mln zł brutto i ok. 3,9 mln zł netto na koniec 2025 r.), a budżet 2025 zamknął się nadwyżką bez nowego długu. Projekt WPF finansuje wkład obligacjami: dług wzrośnie najwyżej do 20,5 mln zł (ok. 23% dochodów, tyle co na koniec 2024 r.) i zostanie spłacony do 2036 r., a ustawowy wskaźnik spłaty jest spełniony w każdym roku. Inwestycję o podobnej skali względem budżetu miasto udźwignęło już przy budowie hali widowiskowo-sportowej (płatności w latach 2016-2018), nie wstrzymując innych inwestycji.
2. Ponad 60% kosztów pokrywają partnerzy. Z ok. 44,5 mln zł PKP PLK i Powiat Poznański pokrywają 27,6 mln zł. Wkład miasta - 16,9 mln zł - to kwota przed ewentualnym dofinansowaniem, np. z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg.
3. Puszczykowo dostało standardowe warunki. Podział części drogowej po połowie z powiatem i kalendarz wydatków ze szczytem w latach 2029-2030 są takie same jak w Kostrzynie, Buku i Palędziu.
4. Wysoki wkład, umiarkowane obciążenie. Wkład Puszczykowa jest drugi względem dochodów (23%, po Czempiniu z 39%), ale pod względem zadłużenia jesteśmy w środku stawki, a łączne obciążenie (ok. 46% dochodów) jest wyraźnie niższe niż w Czempiniu i Buku, które swoje inwestycje przygotowują. Model „PKP PLK + powiat + gmina” został już w naszym powiecie z powodzeniem zrealizowany w Kobylnicy.
5. To nie jest wydatek „za darmo”. Wkład miasta to nowy dług: obligacje za 18 mln zł i ok. 4-5 mln zł odsetek do 2036 r. W 2030 r. zapas do ustawowego limitu spłat będzie niewielki, a ryzyko wzrostu kosztu ponad szacunki spoczywa na mieście. O tym, ile zostanie w latach 2029-2030 na inne inwestycje, zdecydują jednak przede wszystkim koszty bieżące, a nie tunel. Rzetelna debata powinna więc dotyczyć tego, jak sfinansować wkład, a nie tego, czy miasto w ogóle może sobie na to pozwolić.
6. Bez partnerów ten temat byłby poza zasięgiem miasta. Pełny koszt tunelu - ok. 44,5 mln zł - to ok. 60% rocznych dochodów Puszczykowa; gmina tej wielkości nie udźwignęłaby go samodzielnie. To kwalifikacja do programu PKP PLK i udział powiatu zamieniają inwestycję nieosiągalną w wydatek rozłożony na cztery lata.

Ograniczenia tej analizy warto nazwać wprost: uchwała powiatu jest już przyjęta, a WPF miasta z tunelem to na razie projekt, nad którym Rada Miasta głosuje 23 października, i jak każda prognoza opiera się na założeniach o dochodach i kosztach na dziesięć lat naprzód; kwoty inwestycji to szacunki sprzed przetargu, a przykład Kobylnicy pokazuje realne ryzyko ich wzrostu; wkład Buku to nasz szacunek, Kostrzyna - dolna granica, a Andrespola - kwota podana przez gminę przy pierwotnym koszcie; dane o zadłużeniu dotyczą 2024 r. i nie uwzględniają środków na rachunkach innych gmin; inwestycje w Czempiniu, Kostrzynie czy Justynowie są dopiero w przygotowaniu, więc ich pełnych skutków budżetowych nie da się dziś zmierzyć. Dlatego najuczciwszym wnioskiem jest nie „na pewno się uda”, lecz: dostępne dane wskazują, że przy zwykłej dyscyplinie budżetowej i montażu zaproponowanym przez Urząd - obligacjach spłacanych do 2036 r. - inwestycja jest dla Puszczykowa wykonalna, a o tym, ile zostanie na pozostałe zadania, zdecydują przede wszystkim koszty bieżące miasta.

Tunel to inwestycja o skali, jakiej Puszczykowo dotąd nie prowadziło - ale też kluczowa dla bezpieczeństwa i codziennego życia mieszkańców. I stoimy przed szansą, która może się długo nie powtórzyć: tunel jest na liście podstawowej programu PKP PLK, powiat przyjął już swoją część, a listy rankingowe programu żyją - przykład Palędzia pokazuje, że miejsce, z którego ktoś rezygnuje, natychmiast zajmują kolejne samorządy.

Na koniec jedno praktyczne dopowiedzenie. Pieniądze w budżecie samorządu nie biorą się z powietrza - to przede wszystkim udział miasta w podatku PIT jego mieszkańców. Dlatego przyłączamy się do pozytywnego apelu radnych i Urzędu Miejskiego z akcji „Puszczykowo w Twoich rękach”: jeśli mieszkasz w Puszczykowie, wystarczy wskazać je w deklaracji podatkowej jako miejsce zamieszkania - niezależnie od tego, gdzie pracujesz - by część Twojego podatku pracowała na miejscu. Także na inwestycje takie jak tunel.

Źródła

Dokumenty dotyczące Puszczykowa

• Rada Powiatu w Poznaniu, XXVII sesja 30.09.2026: uchwały przyjęte jednogłośnie na podstawie projektów w sprawie powierzenia Gminie Puszczykowo prowadzenia zadania publicznego w zakresie zarządzania drogą powiatową nr 2495P (druk nr 421) oraz zmiany WPF Powiatu Poznańskiego na lata 2026-2030 (druk nr 412) - projekt uchwały (druk nr 421) w rejestrze BIP Powiatu: https://eurzad.finn.pl/pzpoznan/server/pobierz_rejestry_zalacznik/1241029, wyniki głosowań w eSesji: https://poznan.esesja.pl/listaglosowan/2802e997-b355-4
• BIP Powiatu Poznańskiego - porządek obrad XXVII sesji Rady Powiatu: https://www.bip.powiat.poznan.pl/1602,porzadek-obrad-najblizszej-sesji
• 32. sesja nadzwyczajna Rady Miasta Puszczykowa 23.10.2026 - porządek obrad i projekty uchwał: druk nr 225 (przejęcie od Powiatu Poznańskiego zarządzania drogą powiatową nr 2495P na czas budowy) i druk nr 226 (zmiana WPF: tunel jako przedsięwzięcie 2027-2030, obligacje, prognoza długu do 2036 r., załączniki nr 1 i 2, opis przyjętych wartości): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/bip/organy/rada-miasta/kalendarium/termin-sesji-rady-miasta.html?pid=16519
• Uchwała nr 203/26/IX Rady Miasta Puszczykowa z 25.08.2026 (zmiana budżetu na 2026 r.): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/bip/organy/rada-miasta/baza-prawa-lokalnego/2026.html?pid=16459
• Uchwała nr 204/26/IX Rady Miasta Puszczykowa z 25.08.2026 (zmiana WPF): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/bip/organy/rada-miasta/baza-prawa-lokalnego/2026.html?pid=16460
• Protokół nr 28/26/IX z sesji Rady Miasta Puszczykowa 25.06.2026 (wykonanie budżetu i sprawozdanie finansowe za 2025 r.): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/bip/organy/rada-miasta/protokoly1/protokoly-z-sesji-rady-miasta.html?pid=16434
• Odpowiedź Urzędu Miejskiego z 22.04.2026 na interpelację RM.0003.14.2026 wraz z kosztorysem złożonym w programie PKP PLK (kwoty netto, podział finansowania, rezerwa 10%): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/zasoby/files/rada_miasta/interpelacje_i_zapytania/2026/rm.0003.14.2026-m.-krzyzanski-odpowiedz.pdf
• Odpowiedź Urzędu Miejskiego z 2.10.2026 na interpelację RM.0003.17.2026 w sprawie kosztów planowanej budowy tunelu (kwoty netto i brutto, koszt PFU, zadłużenie do 2030 r.): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/zasoby/files/rada_miasta/interpelacje_i_zapytania/2026/rm.0003.17.2026-m.krzyzanski-odpowiedz.pdf
• 31. sesja Rady Miasta Puszczykowa 29.09.2026 - wyjaśnienia Urzędu Miejskiego w sprawie kwot netto i brutto (nagranie sesji, transkrypcja własna)
• Projekt Planu rozwoju sieci drogowej Miasta Puszczykowa na lata 2026-2036 (druk nr 214, 31. sesja Rady Miasta 29.09.2026): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/bip/organy/rada-miasta/kalendarium/termin-sesji-rady-miasta.html?pid=16475
• Raport o stanie Miasta Puszczykowa za 2025 r. (wykonanie budżetu 2021-2025, zadłużenie): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/zasoby/files/raport_o_stanie_miasta/raport-o-stanie-miasta-2025.pdf
• Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu, Uchwała Nr SO‑18/4017/143/2025 (opinia o planowanej kwocie długu Miasta Puszczykowa): https://bip-docrepo-api.poznan.rio.gov.pl/api/files/9747
• PKP PLK - oficjalna lista rankingowa II etapu programu (Puszczykowo: poz. 12 listy podstawowej): https://www.plk-sa.pl/files/public/user_upload/pdf/Nabor_zadan_do_I_etapu_proj_Poprawa_bezpieczenstwa_na_skrzyzowaniach_kol-drog/Etap_II/Lista_rankingowa_-_etap_II.pdf
• PKP PLK - Regulamin Projektu „Poprawa bezpieczeństwa na skrzyżowaniach kolejowo-drogowych” (§ 1 ust. 8, § 2 ust. 5): https://www.plk-sa.pl/files/public/user_upload/pdf/Nabor_zadan_do_I_etapu_proj_Poprawa_bezpieczenstwa_na_skrzyzowaniach_kol-drog/Etap_II/Regulamin_Projektu.pdf
• Gazeta Mosińsko‑Puszczykowska - „Wiadukt na ul. Dworcowej w Puszczykowie. Miasto prezentuje dokumentację”: https://www.gazeta-mosina.pl/2026/wiadukt-dworcowa-dokumentacja/
• Gazeta Mosińsko‑Puszczykowska - „Tunel pod torami na ulicy Dworcowej w Puszczykowie. Koszt”: https://www.gazeta-mosina.pl/2025/tunel-pod-torami-puszczykowo/
• Gazeta Mosińsko‑Puszczykowska - „Tunel zamiast przejazdu. Mieszkańcy Puszczykowa podzieleni”: https://www.gazeta-mosina.pl/2026/tunel-mieszkancy-podzieleni/
• Gazeta Mosińsko‑Puszczykowska - „Budżet Puszczykowa »będzie dużym wyzwaniem«”: https://www.gazeta-mosina.pl/2025/budzet-puszczykowa-2026/
• Polska w liczbach / GUS - dane budżetowe i demograficzne Puszczykowa: https://www.polskawliczbach.pl/Puszczykowo
• Urząd Miejski w Puszczykowie - akcja „Puszczykowo w Twoich rękach” (rozliczanie PIT): https://puszczykowo.pl/aktualnosci/puszczykowo-w-twoich-rekach-2

Hala widowiskowo-sportowa (2016-2018)

• Sprawozdanie z wykonania budżetu Miasta Puszczykowa za 2016 r. (dochody, dług, tabela wydatków inwestycyjnych, s. 27-29): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/zasoby/files/finanse/2016/sprawozdanie_z_wykonania_budzetu_za_2016/sprawozdanie_z_wykonania_budzetu_za_2016_rok.pdf
• Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu Miasta Puszczykowa za 2017 r. (dochody, zwrot VAT, dotacja, tabela wydatków majątkowych, s. 50-54): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/zasoby/files/finanse/sprawozdawczosc_budzetowa/2017/sprawozdanie_roczne_z_wykonania_budzetu_za_2017_rok.pdf
• Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu Miasta Puszczykowa za 2018 r. (ostatnia rata za halę, dług, projekty z dofinansowaniem, tabela wydatków majątkowych, s. 59-66): https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/zasoby/files/rada_miasta/sprawozdanie/sprawozdanie_roczne_z_wykonania_budzetu_za_2018_rok.pdf
• Urząd Miejski w Puszczykowie - projekt „Budowa hali sportowej przy Szkole Podstawowej nr 1 i Gimnazjum nr 1” (wartość umowy, dotacja): https://puszczykowo.pl/strefa-miejska/urzad/projekty/budowa-hali-sportowej-przy-szkole-podstawowej-nr-1-i-gimnazjum-nr-1
• Urząd Miejski w Puszczykowie - projekt „Utworzenie Zintegrowanego Węzła Przesiadkowego Puszczykówko wraz z infrastrukturą towarzyszącą” (dofinansowanie z WRPO): https://puszczykowo.pl/strefa-miejska/urzad/projekty/utworzenie-zintegrowanego-wezla-przesiadkowego-puszczykowko-wraz-z-infrastruktura-towarzyszaca
• Uchwała nr 111/16/VII Rady Miasta Puszczykowa z 23.02.2016 w sprawie emisji obligacji komunalnych: https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/bip/organy/rada-miasta/baza-prawa-lokalnego/dokument-bez-nazwy1/uchwala-nr-11116vii-rady-miasta-puszczykowa-z-dnia-23-lutego-2016-r.-w-sprawie-emisji-obligacji-komunalnych.html
• Uchwała nr 185/17/VII Rady Miasta Puszczykowa z 21.02.2017 w sprawie emisji obligacji komunalnych: https://bip3.wokiss.pl/puszczykowo/bip/organy/rada-miasta/baza-prawa-lokalnego/20171/uchwala-nr-18517vii-rady-miasta-puszczykowa-z-dnia-21-lutego-2017-r.-w-sprawie-emisji-obligacji-komunalnych.html
• Gazeta Mosińsko‑Puszczykowska - „Puszczykowo też buduje halę widowiskowo - sportową” (21.09.2016): https://www.gazeta-mosina.pl/2016/rosnie-hala-w-puszczykowie/

Porównanie gmin

• Ministerstwo Finansów - Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej JST w latach 2019-2024 (dochody i zobowiązania gmin, dane za 2024 r.): https://www.gov.pl/web/finanse/wskazniki-do-oceny-sytuacji-finansowej-jst-w-latach-2019---2024
• PKP PLK - lista rankingowa I etapu programu (stan na 2.06.2026): https://www.plk-sa.pl/files/public/user_upload/pdf/Nabor_zadan_do_I_etapu_proj_Poprawa_bezpieczenstwa_na_skrzyzowaniach_kol-drog/Lista_rankingowa_etapu_I_Projektu.pdf
• PKP PLK - komunikat o aktualizacji listy rankingowej I etapu (18.12.2025, awans m.in. Palędzia): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/bezkolizyjna-przyszlosc-coraz-blizej-plk-aktualizuje-liste-rankingowa-zadan-do-realizacji-11414
• Gazeta Mosińsko‑Puszczykowska - „Czempiń zbuduje tunel pod torami”: https://www.gazeta-mosina.pl/2025/czempin-powstanie-tunel-pod-torami/
• Codzienny Poznań - „Czempiń buduje tunel pod torami. Rusza największa inwestycja w historii gminy” (2.11.2025): https://codziennypoznan.pl/artykul/2025-11-02/czempin-buduje-tunel-pod-torami-rusza-najwieksza-inwestycja-w-historii-gminy/
• Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu, Uchwała Nr SO‑11.4012.256.2025 (opinia o sprawozdaniu z wykonania budżetu Gminy Czempiń za 2024 r.) - BIP Gminy Czempiń: https://czempin.biuletyn.net/?bip=1&cid=1278
• Gmina Czempiń, sprawozdanie Rb‑Z o stanie zobowiązań wg tytułów dłużnych, IV kwartał 2024 - BIP Gminy Czempiń: https://czempin.biuletyn.net/?bip=1&cid=1278
• RIO w Poznaniu - opinia o projekcie uchwały budżetowej Gminy Czempiń na 2026 r. - BIP Gminy Czempiń: https://czempin.biuletyn.net/?bip=1&cid=1298
• Gmina Czempiń - projekt Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2025-2056 (wskaźniki art. 243, poz. 8.1 i 8.3) - BIP Gminy Czempiń: https://czempin.biuletyn.net/?bip=1&cid=1285
• Gmina Kostrzyn - „Największa inwestycja drogowa w historii Gminy Kostrzyn” (2.09.2025): https://kostrzyn.wlkp.pl/asp/najwieksza-inwestycja-drogowa-w-historii-gminy-kostrzyn,2,artykul,1,11210
• epoznan.pl - „Duża inwestycja kolejowa szykuje się pod Poznaniem. Będą budować wiadukt” (Buk, 21.12.2025): https://epoznan.pl/news-news-171023-duza_inwestycja_kolejowa_szykuje_sie_pod_poznaniem_beda_budowac_wiadukt
• poznanski.pl - „Tunel w Palędziu z dofinansowaniem” (koszt, dofinansowanie, wkład gminy Dopiewo): https://www.poznanski.pl/tunel-w-paledziu-z-dofinansowaniem-gmina-dopiewo-inwestuje-w-bezpieczenstwo-mieszkancow/
• Gmina Andrespol - Raport o stanie gminy za 2024 r. (wiadukt w Bedoniu): https://www.bip.andrespol.pl/plik,4751,raport-o-stanie-gminy-andrespol-za-2024-r.pdf
• Gmina Andrespol - miesięcznik „W Centrum Polski” nr 2/2026 (wiadukt w Justynowie, dofinansowanie z RFRD): https://www.bip.andrespol.pl/plik,5459,numer-2-2026.pdf
• Kolejowy Portal - „Wiadukt zastąpi przejazd kolejowy w Justynowie. Jest porozumienie” (17.08.2026): https://kolejowyportal.pl/wiadukt-zastapi-przejazd-kolejowy-w-justynowie-jest-porozumienie/
• Gmina Zbąszyń - „Gmina Zbąszyń i PKP PLK podpisały porozumienie na budowę wiaduktu”: https://zbaszyn.pl/gmina-zbaszyn-i-pkp-plk-podpisaly-porozumienie-na-budowe-wiaduktu/
• Gmina Zbąszyń - „Zbąszyń z dofinansowaniem na bezkolizyjny przejazd kolejowy”: https://zbaszyn.pl/zbaszyn-z-dofinansowaniem-na-bezkolizyjny-przejazd-kolejowy-rusza-dlugo-wyczekiwana-inwestycja/
• RIO w Poznaniu - Uchwała SO-12.4017.46.2026 (opinia o prawidłowości planowanej kwoty długu Gminy Zbąszyń) - BIP Gminy Zbąszyń: https://bip.zbaszyn.pl
• RIO w Bydgoszczy - Uchwała Nr 12/WPF/2025 z 9.12.2025 (opinia o projekcie WPF Gminy Nakło nad Notecią na lata 2026-2053) - BIP RIO w Bydgoszczy: https://bip.bydgoszcz.rio.gov.pl
• RIO w Poznaniu - opinia o prawidłowości planowanej kwoty długu Miasta i Gminy Swarzędz (budżet 2026, BIP Swarzędz): https://bip.swarzedz.pl/fileadmin/BIP/Budzet/2026/16_01_2026/Opinia_o_prawidlowosci__planowanej_kwoty_dlugu_Miasta_i_Gminy_Swarzedz.pdf
• RIO w Poznaniu - Uchwała SO.18.4017.194.2026 (opinia o prawidłowości planowanej kwoty długu Gminy Dopiewo) - BIP Gminy Dopiewo: https://bip.dopiewo.pl
• RIO w Poznaniu - Uchwała SO-16/4017/223/2025 (opinia o planowanej kwocie długu Gminy Środa Wielkopolska, kontekst): https://bip-docrepo-api.poznan.rio.gov.pl/api/files/9796
• Telewizja Wielkopolska - „Gmina Września zakończyła inwestycję za ponad 70 milionów złotych”: https://wielkopolska.tv/gmina-wrzesnia-zakonczyla-inwestycje-za-ponad-70-milionow-zlotych/
• Polska w liczbach / GUS - dane budżetowe i demograficzne gmin Czempiń, Zbąszyń, Września, Dopiewo i Swarzędz: https://www.polskawliczbach.pl/gmina_Czempin, https://www.polskawliczbach.pl/gmina_Zbaszyn, https://www.polskawliczbach.pl/gmina_Wrzesnia, https://www.polskawliczbach.pl/gmina_Dopiewo, https://www.polskawliczbach.pl/gmina_Swarzedz
• Tygodnik Swarzędzki - „Jest zgoda na budowę tunelu w Swarzędzu” (koszt ok. 60 mln zł, ZRID, harmonogram): https://swarzedzki.pl/2025/08/09/jest-zgoda-na-budowe-tunelu-w-swarzedzu/
• Tygodnik Swarzędzki - „Swarzędz bliżej tunelu w ul. Tabaki”: https://www.swarzedzki.pl/2025/02/06/swarzedz-blizej-tunelu-w-ul-tabaki/
• Zarząd Dróg Powiatowych w Poznaniu - „Tunelem w Kobylnicy. Umowa na dofinansowanie podpisana”: https://zdp.poznan.pl/tunelem-pod-torami-w-kobylnicy-umowa-na-dofinansowanie-podpisana/
• Powiat Poznański - „Tunel w Kobylnicy oficjalnie otwarty (21.12.2023)”: https://powiat.poznan.pl/tunel-w-kobylnicy-oficjalnie-otwarty-21-12-2023/
• Rynek Kolejowy - wyniki II etapu programu PKP PLK: rynek-kolejowy.pl

Dofinansowanie

• Wojewoda Wielkopolski - nabór wniosków na 2027 r. o dofinansowanie z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg (warunki, kryteria oceny): https://www.poznan.uw.gov.pl/rzadowy-fundusz-rozwoju-drog-2027/nabor-wnioskow-o-dofinansowanie-zadan-polegajacych-na-budowie
• Wojewoda Łódzki - ogłoszenie o naborze z RFRD na 2027 r. (horyzont ustawy do 2030 r.): https://www.gov.pl/attachment/c7c42401-2adf-464c-9f0a-58a45ce4c46b
• Codzienny Poznań - „Ponad 256 milionów złotych na lokalne drogi w Wielkopolsce” (27.07.2026): https://codziennypoznan.pl/artykul/2026-07-27/ponad-256-milionow-zlotych-na-lokalne-drogi-w-wielkopolsce-ruszyly-nabory-do-rzadowego-funduszu-rozwoju-drog/

Inne materiały Inicjatywy

• Bezpieczne Puszczykowo - „Ile trwa budowa tunelu?”: https://puszczykowo.org/ile-trwa-budowa-tunelu/
• Bezpieczne Puszczykowo - puszczykowo.org: https://puszczykowo.org/

Uwaga metodologiczna: koszt i podział inwestycji w Puszczykowie pochodzą z uchwał Rady Powiatu w Poznaniu przyjętych 30.09.2026 (druki nr 421 i 412, uchwała nr XXVII/420/VII/2026) i z projektu uchwały Rady Miasta (druk nr 225); wykonanie budżetu 2025 i zadłużenie na 31.12.2025 - z Raportu o stanie miasta za 2025 r. i protokołu sesji z 25.06.2026; prognoza zadłużenia, obligacji, odsetek, wskaźników z art. 243 i wydatków majątkowych - z projektu zmiany WPF na lata 2026-2036 (druk nr 226, załącznik nr 1: wartości aktualne i poprzednie), a dla porównania z WPF z 25.08.2026 (uchwała nr 204/26/IX). „Inne inwestycje” to wydatki majątkowe z WPF pomniejszone o limit tunelu; odsetki łącznie to suma poz. 2.1.3 WPF; dług względem dochodów - poz. 6 do poz. 1, jak w objaśnieniach Urzędu. W porównaniu gmin dochody i zadłużenie za 2024 r. pochodzą z zestawienia Ministerstwa Finansów „Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej JST 2019-2024” (zobowiązania ogółem wobec dochodów ogółem, dług brutto); wskaźniki spłaty z art. 243 na 2026 r. - z opinii RIO o planowanej kwocie długu (Puszczykowo, Swarzędz, Dopiewo, Zbąszyń, Środa Wlkp.), a dla Czempinia z projektu WPF na lata 2025-2056; wkłady gmin - z komunikatów samorządów, WPF Powiatu Poznańskiego i relacji prasowych. Wkład Buku to nasz szacunek przy podziale 50/50, a wkład Kostrzyna - dolna granica. Kwoty inwestycji mają charakter szacunkowy do czasu rozstrzygnięcia przetargów. Dane o hali widowiskowo-sportowej pochodzą ze sprawozdań z wykonania budżetu za 2016, 2017 i 2018 r. (dochody, dług, zwrot VAT, tabele wydatków inwestycyjnych - ich sumy zgadzają się z wykonaniem wydatków majątkowych) i ze strony projektu; prognoza dochodów na lata 2027-2030 - z WPF miasta.